Dit artikel is vertaald uit de oorspronkelijke Engelse versie, gepubliceerd op 2022-08-10. Deze vertaling is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische vragen een gekwalificeerde zorgverlener.

Wat als een ‘normale’ cyclus geldt, verschilt van vrouw tot vrouw. Zulke verschillen komen vaak voor. Hoe weten we dan wat ‘normaal’ is en wanneer een cyclus ‘onregelmatig’ is?

Hoe ziet een normale menstruatie eruit?

Kort gezegd bestaat een normale vrouwelijke cyclus uit 4 fasen: de menstruatiefase, folliculaire fase, ovulatiefase en luteale fase. De totale duur ligt gemiddeld tussen 21 en 35 dagen.

Voordat we kunnen bepalen wat een onregelmatige cyclus is, moeten we eerst de basis van een normale cyclus begrijpen. In het vrouwelijk lichaam vinden lichamelijke en hormonale veranderingen plaats om het voor te bereiden op bevruchting en een gezonde zwangerschap.

Tijdens de hele cyclus vinden onder meer de volgende fysiologische veranderingen plaats: de eicel rijpt en komt vrij, wordt mogelijk bevrucht en nestelt zich in, of het baarmoederslijmvlies wordt afgestoten tijdens de menstruatie. De hormonale veranderingen zijn afhankelijk van de fase van de cyclus en worden aangestuurd vanuit de hypofyse en de eierstokken. Je hersenen en eierstokken staan dus voortdurend met elkaar in verbinding!

Laten we de verschillende fasen van je cyclus op een rij zetten:

Menstruatiefase: de eerste fase van de cyclus is de menstruatie, oftewel wat we allemaal onze menstruatie of ‘ongesteld zijn’noemen. In deze fase wordt het baarmoederslijmvlies van de vorige cyclus afgestoten.
Folliculaire fase: het tweede deel van de menstruatiecyclus is de folliculaire fase. De duur kan van maand tot maand iets verschillen en is doorgaans ongeveer 14 dagen. In deze periode stijgt het oestrogeen, waardoor het baarmoederslijmvlies dikker wordt. Ook stijgt FSH, het follikelstimulerend hormoon. Dit laat de follikels op je eierstokken groeien en helpt één eicel rijpen voor de ovulatie.
Ovulatiefase: de derde fase is de ovulatiefase, het belangrijkste moment! Deze fase vindt ongeveer rond cyclusdag 14-17 plaats, maar kan van maand tot maand en van vrouw tot vrouw verschillen. Een plotselinge stijging van het LH-hormoon (luteïniserend hormoon) zorgt ervoor dat de eierstok een eicel vrijgeeft. Die stijging van LH is wat je met ovulatietesten en de Premom-app volgt om je vruchtbaarste dagen te vinden wanneer je zwanger wilt worden.
Luteale fase: de laatste fase van de menstruatiecyclus is de luteale fase. Bij een normale cyclus is deze fase doorgaans iedere maand ongeveer even lang. De vrijgekomen eicel reist via de eileider naar de baarmoeder. Het hormoon progesteron begint nu te stijgen om het baarmoederslijmvlies voor te bereiden op een gezonde innesteling en zwangerschap.

Wordt de eicel bevrucht, dan hecht de bevruchte eicel zich idealiter aan de baarmoederwand. Vindt er geen bevruchting plaats, dan daalt de progesteronwaarde en wordt het baarmoederslijmvlies afgestoten. Daarmee begint de cyclus opnieuw bij de eerste fase.

Menstruatiebloedverlies tijdens een normale cyclus kan 2 tot 7 dagen duren. Normaal betekent niet dat je iedere cyclus precies evenveel dagen bloedt of dat iedere cyclus even lang is. Wel zijn je menstruaties doorgaans redelijk voorspelbaar en vergelijkbaar. Een verschil van enkele dagen van maand tot maand betekent niet dat je een onregelmatige cyclus hebt.

Wanneer geldt een menstruatie als onregelmatig?

Volgens ACOG, het American College of Obstetricians and Gynecologists, is een menstruatie onregelmatig wanneer de cyclus vaker dan eens per 21 dagen of minder vaak dan eens per 35 dagen plaatsvindt. Ook sterk wisselende duur van het bloedverlies kan hieronder vallen.

Andere afwijkingen van het gebruikelijke patroon waarop je kunt letten zijn onder meer:

Helemaal geen of zeer weinig bloedverlies
Spotting tussen menstruaties in
Zeer hevig bloedverlies
Langdurig bloedverlies
Ernstige krampen

De meeste vrouwen hebben in hun leven weleens een paar ‘onregelmatige’ menstruaties. Er zijn veel factoren waardoor iemand met een doorgaans normale cyclus incidenteel een onregelmatige menstruatie kan krijgen.

Leefstijlfactoren die zo’n onregelmatigheid kunnen veroorzaken zijn bijvoorbeeld:

Een plotselinge toename van stress
Plotseling gewichtsverlies
Zware lichamelijke inspanning
Bepaalde soorten medicijnen.

Volg je cycli minimaal 6 maanden voordat je aanneemt dat je onregelmatige menstruaties hebt. Zo krijg je een beeld van hoe regelmatig of onregelmatig ze gewoonlijk zijn.

Wat veroorzaakt onregelmatige cycli?

Stel dat je je menstruaties al maanden of zelfs jaren volgt en de hierboven beschreven onregelmatigheden duidelijk hebt ervaren. Wat nu? Wat betekent dit en waarom gebeurt het bij jou?

Er zijn uiteenlopende redenen waarom je cycli onregelmatig kunnen zijn, waaronder:

Een eetstoornis, ondergewicht of overgewicht
Aanhoudende zware lichamelijke inspanning
PCOS
Langdurig gebruik van anticonceptie
Hormonale spiraaltjes
Bepaalde vruchtbaarheidsmedicijnen
Baarmoederfibromen
Endometriose
Baarmoederpoliepen
Een bekkenontsteking
Zwangerschap
Borstvoeding
Fysiologische afwijkingen van het vrouwelijke voortplantingsstelsel
Schildklieraandoeningen
Baarmoeder- of baarmoederhalskanker
Prematuur ovarieel falen

*Let op: deze lijst is niet volledig.

Twijfel je nog of je cycli regelmatig zijn? Begin dan je cyclus te volgen!

De eerste stap om te bepalen of je cycli normaal of onregelmatig zijn, is je eigen cyclus heel goed leren kennen. Door je cyclus nauwkeurig bij te houden kun je onregelmatigheden herkennen die nog normaal kunnen zijn en signalen die mogelijk reden tot zorg geven.

De Premom-app is een heel nuttig hulpmiddel om alle details van je cyclus bij te houden.

Stel jezelf de volgende vragen om je cycli te beoordelen:

Zie je een LH-piek of ontbreekt die?
Zie je na je LH-piek een stijging van je BBT?
Merk je rond je LH-piek eiwitachtig cervixslijm op?
Hoe lang duurt je menstruatie doorgaans?
Duurt deze van maand tot maand langer of korter?
Hoe hevig is je bloedverlies?
Verschilt dit sterk van maand tot maand?
Bloed je extreem hevig, waarbij je meerdere uren achter elkaar ieder uur een Super Plus-tampon of maandverband volledig doorlekt?
Heb je bloedstolsels?
Hoe pijnlijk zijn je menstruaties?
Heb je bloedverlies of spotting tussen menstruaties in?
Merk je vóór, tijdens of na je menstruatie veranderingen in stemming of gedrag?
Als je de ovulatie volgt, ovuleer je dan in iedere
maand rond dezelfde cyclusdag?
Hoeveel dagen zitten er tussen je menstruaties?
Verschilt dat maar een paar dagen of verandert het sterk?

Deze lange lijst met mogelijke oorzaken kan ontmoedigend zijn wanneer je onregelmatige cycli hebt. Ervaar je onregelmatige cycli of andere klachten die volgens jou niet ‘normaal’ zijn, leg je symptomen dan vast en bespreek ze met je gynaecoloog voor verder onderzoek.

Veel aanpasbare leefstijlfactoren kunnen helpen je cyclus regelmatiger te maken, en sommige zijn eenvoudiger te veranderen dan andere. Er zijn daarentegen ook medische diagnoses waarbij behandeling door je zorgverlener nodig is om je menstruatie te reguleren en alle factoren die je vruchtbaarheid kunnen beïnvloeden aan te pakken.

References