Dit artikel is vertaald uit de oorspronkelijke Engelse versie, gepubliceerd op 2021-07-06. Deze vertaling is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische vragen een gekwalificeerde zorgverlener.

Iedere maand groeit in de baarmoeder een speciaal slijmvlies dat grotendeels uit bloed en voedingsstoffen bestaat. Na ongeveer een maand wordt het weer afgestoten. Dit noemen we het endometrium of baarmoederslijmvlies. Het hoort maand na maand in de baarmoeder te groeien, behalve wanneer het bij een zwangerschap soms 9 maanden blijft zitten. Het hoort niet buiten de baarmoeder te groeien, maar dat kan wel gebeuren. Onderzoekers schatten dat ten minste 11% van de vrouwen in de Verenigde Staten endometriose heeft.

Wat is endometriose en hoe en waarom ontstaat het?

Eerst de vraag waarom: dat is helaas niet precies bekend. Je hebt het niet veroorzaakt en mogelijk ben je met een aanleg geboren. Hoe het kan ontstaan, is iets beter uit te leggen.

Via de eileiders bestaat er als het ware een verbinding tussen de baarmoeder en de buikholte. Dit is ook de route waarlangs de eicel iedere maand naar de baarmoeder beweegt in de hoop bevrucht te worden. Baarmoederslijmvlies kan mogelijk via de eileiders in de buikholte terechtkomen en zich bijvoorbeeld aan de buitenkant van de darmen, blaas of baarmoeder hechten. Omdat dit hetzelfde soort weefsel is als het slijmvlies in de baarmoeder, reageert het iedere maand op hormonen en groeit en bloedt het mee. De achtergebleven endometriumcellen verdwijnen echter niet vanzelf.  

Mogelijke symptomen van endometriose

Hoe weet ik of ik endometriose heb?

Endometriose kan alleen definitief worden vastgesteld met een ingreep, bijvoorbeeld een laparoscopie. Een zorgverlener bekijkt de buikholte dan met een speciale kijkbuis om te zoeken naar de hierboven beschreven plekjes. 

Deze plekjes zijn niet zichtbaar op een echo en kunnen niet met alleen lichamelijk onderzoek worden gevonden. Na de ingreep bepaalt je zorgverlener waarschijnlijk ook het stadium. Er zijn 4 stadia met oplopende ernst, waarbij 1 als ‘minder ernstig’ en 4 als ‘zeer ernstig’ wordt beschouwd.

Een arts kan de plekjes met een laser verwijderen, wat klachten kan verlichten, maar ze kunnen later terugkomen. Veel vrouwen vermoeden ook zonder formele diagnose dat ze endometriose hebben doordat ze iedere maand veel pijn ervaren. De pijn kan ernstig en soms invaliderend zijn, waardoor iemand alleen op de bank kan liggen met een warmtekussen Je kunt met name enkele of alle van de volgende klachten hebben:

  • Hevige en pijnlijke menstruatiekrampen (dysmenorroe)
  • Pijn tijdens geslachtsgemeenschap
  • Pijn bij de stoelgang
  • Moeite om zwanger te worden

Er zijn ook medicijnen die de menstruatie gedeeltelijk onderdrukken, zoals anticonceptiepillen, of volledig onderdrukken, zoals injecteerbare medicijnen of implantaten. Deze aanpak is uiteraard niet geschikt voor vrouwen die zwanger proberen te worden. 

Wat gebeurt er als endometriose niet wordt behandeld?

Veel mensen met endometriose zouden de aandoening niemand toewensen, vooral niet bij stadium 3 en 4. Endometriose veroorzaakt niet altijd rechtstreeks een slechte algemene gezondheid, maar is wel een aandoening waarmee je moet leren omgaan. In een klein percentage van de gevallen kan de aandoening de kans op een zwangerschap beïnvloeden. 

Lichamelijk kan ernstige endometriose in de buik de bloedtoevoer naar de eierstok verminderen of de ligging van de eierstokken vervormen. Ook het immuunsysteem kan een rol spelen. Een theorie is dat achtergebleven endometriumweefsel in de buik het immuunsysteem overactief maakt, waardoor een embryo zich mogelijk minder goed in de baarmoeder kan innestelen. Bij deze patiënten komen soms herhaalde miskramen voor. Heb je herhaalde miskramen of een van de genoemde symptomen, overleg dan met een vruchtbaarheidsspecialist over de mogelijkheden en de aanpak die het beste bij jou past.

Bij de meeste patiënten met endometriose blijft de vruchtbaarheid echter intact. In zulke gevallen kunnen ovulatietests in combinatie met de Premom-app voor ovulatie helpen om de ovulatiedag en piekvruchtbaarheid gemakkelijker te vinden. Zo kun je geslachtsgemeenschap nauwkeuriger plannen en je beste kans op een snellere bevruchting benutten.

Op naar de volgende stap in je kinderwenstraject.

References

https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/endometriosis