Cervixslijm en ovulatie

Wist je dat cervixslijm een goede manier is om je ovulatiedag te voorspellen? Of je nu zwanger probeert te worden of gewoon nieuwsgierig bent naar je menstruatiecyclus, inzicht in cervixslijm en de relatie met ovulatie is essentieel. In dit artikel bespreken we de basis, de rol bij de ovulatie, veranderingen tijdens de menstruatiecyclus en manieren om de kwaliteit te controleren en verbeteren.

Wat is cervixslijm?

Cervixslijm is een natuurlijke vloeistof die wordt afgescheiden door de baarmoederhals, het onderste deel van de baarmoeder dat in verbinding staat met de vagina. Door schommelingen in hormonen zoals oestrogeen en progesteron verandert de samenstelling en het uiterlijk tijdens de menstruatiecyclus. Het heeft verschillende functies:

• Het zorgt voor lubricatie tijdens seks
• Het vormt een barrière die voorkomt dat bacteriën de baarmoeder binnendringen
• Het helpt zaadcellen te voeden, beschermen en naar de eicel te vervoeren

Cervixslijm en de relatie met ovulatie

Cervixslijm speelt een belangrijke rol in de vruchtbaarheid doordat het als natuurlijk glijmiddel dient en de ideale omgeving biedt waarin zaadcellen kunnen overleven en naar de eicel zwemmen. Wanneer de ovulatie nadert, produceert de baarmoederhals meer slijm. Dat wordt dunner, helderder en gladder, vergelijkbaar met de samenstelling van rauw eiwit. 

In dit vruchtbare cervixslijm kunnen zaadcellen tot vijf dagen overleven. Heb je in deze periode seks, dan is de kans dus groter dat een zaadcel de eicel bevrucht en een zwangerschap ontstaat! Het ontbreken van vruchtbaar cervixslijm kan bovendien wijzen op een hormonale disbalans of vruchtbaarheidsproblemen die aandacht verdienen.

Veranderingen in cervixslijm tijdens de menstruatiecyclus

De menstruatiecyclus bestaat uit vier fasen: de menstruatie-, folliculaire, ovulatie- en luteale fase. In elke fase veranderen de kwaliteit en hoeveelheid van het cervixslijm en daarmee de aanwijzingen voor vruchtbare en onvruchtbare dagen. Als voorbeeld gebruiken we een gemiddelde cyclus van 28 dagen:

• Menstruatiefase (dag 1-5)
  • Er is menstruatiebloed en weinig of geen cervixslijm. Dit wordt de ‘droge fase’ genoemd.
• Folliculaire fase (dag 6-14)
  • Na de menstruatie begint de oestrogeenwaarde te stijgen, waardoor de baarmoederhals meer slijm produceert. 
  • Het cervixslijm is troebel, kleverig en ondoorzichtig.
  • De hoeveelheid neemt geleidelijk toe en het slijm wordt overvloediger en dunner naarmate de ovulatie dichterbij komt.
  • Vruchtbaar cervixslijm verschijnt gewoonlijk enkele dagen vóór de ovulatie en is rekbaar en helder.
• Ovulatiefase (dag 14)
  • Wanneer de ovulatie nadert, bereikt oestrogeen een piek. Dit veroorzaakt een stijging van het luteïniserend hormoon (LH), dat een eicel uit de eierstok laat vrijkomen.
  • Het cervixslijm is op zijn hoogtepunt: overvloedig, helder en rekbaar.
  • Het slijm lijkt op rauw eiwit en is vruchtbaar. Het biedt een perfecte omgeving waarin zaadcellen naar de eicel kunnen zwemmen en die bevruchten. Dit is de ‘vruchtbare fase’ en het ideale moment voor een bevruchting.
• Luteale fase (dag 15-28)
  • Na de ovulatie stijgt de progesteronwaarde, waardoor het cervixslijm weer dik en kleverig wordt.
  • De hoeveelheid slijm neemt af en het is minder geschikt voor zaadcellen om doorheen te reizen. Dit is de minst vruchtbare periode van de menstruatiecyclus.

Zo controleer je je cervixslijm

Je cervixslijm dagelijks controleren is een eenvoudige manier om je cyclus en vruchtbaarheid beter te begrijpen. Volg deze stappen:

1. Was je handen grondig om te voorkomen dat je bacteriën in de vagina brengt.
2. Neem een comfortabele houding aan: ga op het toilet zitten of zet één voet op de rand van het bad.
3. Breng één of twee vingers in de vagina, reik in de richting van de baarmoederhals en neem een klein beetje cervixslijm af.
4. Let op de kleur, samenstelling en structuur van het slijm en registreer dit in de Premom-app.
5. Herhaal dit dagelijks, bij voorkeur elke dag rond hetzelfde tijdstip, en zoek naar een patroon om je cyclus en vruchtbaarheid beter te begrijpen.

Welke factoren beïnvloeden de kwaliteit en hoeveelheid cervixslijm?

Verschillende factoren kunnen de kwaliteit en hoeveelheid beïnvloeden, waaronder:

• Hormonale disbalans: oestrogeen en progesteron zijn belangrijk voor de regulering van de slijmproductie. Hormonale verstoringen, bijvoorbeeld door het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS) of schildklieraandoeningen, kunnen het cervixslijm beïnvloeden.
• Leeftijd: naarmate een vrouw ouder wordt, maakt haar lichaam van nature minder oestrogeen aan. Het slijm kan daardoor droger en dikker worden.
• Geneesmiddelen: bepaalde middelen, zoals antihistaminica en decongestiva.
• Roken en alcoholgebruik: deze kunnen je hormonale balans en daarmee de productie van cervixslijm beïnvloeden.
• Stress: chronische stress kan het kwetsbare evenwicht tussen hormonen verstoren.
• Uitdroging: als het lichaam te weinig vocht bevat, wordt het cervixslijm dikker en kleveriger. Zaadcellen kunnen dan moeilijker door de baarmoederhals reizen en de eicel bereiken.
• Slechte hygiëne: onjuiste hygiëne kan bacteriën in de vagina brengen en infecties veroorzaken.

Zo verbeter je je cervixslijm

Vrouwen kunnen verschillende stappen zetten om de productie van cervixslijm te verbeteren :

• Drink voldoende: veel water drinken kan het cervixslijm verdunnen, zodat zaadcellen gemakkelijker door de baarmoederhals reizen.
• Eet gezond: kies voeding die rijk is aan fruit, groente en gezonde vetten.
• Beperk cafeïne en alcohol: overmatig gebruik kan het lichaam uitdrogen en dikker cervixslijm veroorzaken.
• Zorg voor goede hygiëne: slechte hygiëne kan een infectie of ontsteking van de baarmoederhals veroorzaken.
• Verminder stress: stress kan hormoonwaarden verstoren. Probeer stressverlagende technieken zoals yoga of meditatie.

Door je cervixslijm tijdens de hele cyclus te volgen, kun je je vruchtbaarste dagen herkennen en je kans op een bevruchting vergroten. De Premom-app maakt dit heel eenvoudig en ondersteunt je, waar je je ook in je vruchtbaarheidstraject bevindt!

References

Boivin, J., Schmidt, L., & Macklon, N. (2017). Using fertility indicators to identify delays in conception: a global perspective. Archives of gynecology and obstetrics, 296(6), 1121–1132. https://doi.org/10.1007/s00404-017-4532-2

Pacey, A. A., & Barratt, C. L. (2018). Cervical mucus and reproduction. Human fertility (Cambridge, England), 21(3), 183–189. https://doi.org/10.1080/14647273.2017.1388024