De 5 grootste vruchtbaarheidsmythen ontkracht

Wanneer zijn vrouwen het vruchtbaarst? Hoelang blijven zaadcellen leven? Bij het beantwoorden van zulke vragen blijkt dat er veel onjuiste informatie over vruchtbaarheid rondgaat. Een vruchtbaarheidscalculator of ovulatietracker zoals Premom kan helpen, maar betrouwbare wetenschappelijke kennis is eveneens essentieel. Van berichten op sociale media over de kans op bevruchting of een gezond aantal zaadcellen tot gesprekken met familie en vrienden: geruchten verspreiden zich gemakkelijk. Dat kan ontmoedigend zijn voor vrouwen die denken dat hun kans op zwangerschap is afgenomen of dat een zwangerschap op natuurlijke wijze voorkomen onmogelijk is. 

Sommige van deze hardnekkige opvattingen blijken echter niet altijd waar. Hoeveel we ook denken te weten over onze reproductieve gezondheid, waarschijnlijk zijn er nog zaken die ons onbekend zijn. Om je zo nauwkeurig mogelijk te informeren over je kans op zwangerschap, vroegen we Mikayla Dalton, docent vruchtbaarheidsbewustzijn, om enkele bekende vruchtbaarheidsmythen te ontkrachten.

Mythe 1: als je zwanger probeert te worden, heb je iedere cyclus 80% kans op een zwangerschap.

Onwaar: als je op je vruchtbaarste dag van de cyclus, de ovulatiedag, één keer seks hebt, bedraagt de kans op zwangerschap door die ene keer ongeveer 25%, afhankelijk van je leeftijd [1]. Heb je verspreid over de cyclus seks, dan kan het percentage lager zijn dan 25% [1]. In de vijf dagen vóór de ovulatie stijgt de statistische kans geleidelijk van 5% naar 15% en vervolgens naar 25% of 30% [2].  

Mythe 2: je moet minstens één jaar proberen zwanger te worden voordat je medische hulp zoekt.

Waarheid: de meeste artsen adviseren na zes maanden zonder succes hulp te zoeken als je ouder dan 35 bent, en na 12 maanden als je jonger dan 35 bent [2]. Bij een hogere maternale leeftijd wordt vaak eerder ingrijpen geadviseerd, omdat tijd een grotere rol speelt. Kun je de ovulatie bevestigen, dan is zorg mogelijk minder dringend. Ongeveer 85-90% van gezonde jonge stellen wordt binnen een jaar zwanger [5]. Ovuleer je niet of maak je je zorgen, bespreek dit dan gerust eerder met je arts of plan een virtueel consult via de app met een Premom-deskundige. 

Mythe 3: als je vruchtbaarheidsregistratie gebruikt om een zwangerschap te VOORKOMEN, ben je alleen tijdens de zes dagen van het vruchtbare venster mogelijk vruchtbaar.

Waarheid:  vrouwen die vruchtbaarheidsregistratie met succes gebruikten om zwanger te worden, staan mogelijk ook open voor deze methode om een zwangerschap te voorkomen. Het doel is het vruchtbare venster te herkennen waarin het lichaam rond de ovulatie gunstig is voor zaadcellen, en in die periode geslachtsgemeenschap te vermijden. Het vruchtbare venster duurt ongeveer zes dagen, maar bij het voorkomen van zwangerschap vraagt registratie om een andere benadering dan wanneer je zwanger wilt worden. Je wilt de vruchtbaarste dagen herkennen en daarop voorzichtig zijn. Zelfs met goede thuismethoden zoals hormoontestsregistreer je bij het voorkomen van zwangerschap meer mogelijk vruchtbare dagen. De ovulatiedag kan namelijk per cyclus variëren en je wilt geen vroege dag aan de rand van het vruchtbare venster missen.

Mythe 4: je benen na seks omhoog houden helpt bij de bevruchting.

Onwaar: er is geen goed bewijs dat zaadcellen hulp nodig hebben om tegen de zwaartekracht in te bewegen. Zaadcellen zijn microscopisch klein en zwemmen in verhouding tot hun grootte heel snel. Ze worden doorgaans dicht bij de baarmoederhals afgezet en zijn gemaakt om te zwemmen. Seks verandert tijdelijk de pH van de vagina, waardoor de omgeving gunstiger wordt voor zaadcellen. In de vruchtbare fase wordt de vaginale omgeving eveneens geschikter. Vrouwen hebben dan vruchtbaar cervixslijm waarin zaadcellen goed kunnen zwemmen en dat bescherming en voedingsstoffen biedt. Een bepaalde lichaamshouding voegt daar niets aantoonbaars aan toe.

Mythe 5: vormen bubbelbaden en strakke broeken bij mannen een probleem voor de vruchtbaarheid?

Waar: zaadcellen leven in een omgeving waarvan de temperatuur nauwkeurig wordt gereguleerd en doen het beter bij een koelere temperatuur. Zeer warme omstandigheden kunnen de gezondheid van zaadcellen en een optimaal aantal goed functionerende zaadcellen nadelig beïnvloeden. Strakke broeken, bubbelbaden, een laptop op schoot en intensief fietsen kunnen de temperatuur van de testes verhogen. Al deze factoren kunnen de gezondheid van zaadcellen schaden.

Op internet is betrouwbare informatie over vruchtbaarheid soms moeilijk van beweringen zonder wetenschappelijke onderbouwing te onderscheiden. Blijf kritisch, zoek vertrouwde bronnen en doe onderzoek wanneer je nieuwe informatie tegenkomt. Je weg vinden in de wereld van vruchtbaarheid is lastig, maar je hoeft het niet alleen te doen. We bieden ook virtuele consulten aan via de Premom-app. Een vruchtbaarheidsspecialist kan je cyclusgegevens bekijken en aanvullende persoonlijke ondersteuning geven. Meer informatie over deze diensten vind je op het tabblad ‘Meer’ in de Premom-app.

References

1. Your Fertility. (2018, August 28). Facts about fertility & how to improve your chance. Your Fertility. https://www.yourfertility.org.au/everyone/timing 
2. Langmaid, S. (2023, October 4). Getting Started on Getting Pregnant. WebMD. https://www.webmd.com/baby/getting-started-on-getting-pregnant 
3. Gilling-Ulp, M. (2021, May 5). Lying down with legs raised after sex will increase chances of conceiving – really? ” The Agora Clinic. The Agora Clinic. https://agoraclinic.co.uk/legs-raised-after-sex-will-increase-chances-of-conceiving/ 
4. Mayo Clinic Staff. (2022d, December 28). Male infertility. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/male-infertility/symptoms-causes/syc-20374773
5. Wang X, Chen C, Wang L, Chen D, Guang W, French J. Conception, early pregnancy loss, and time to clinical pregnancy: a population-based prospective study. Fertil Steril (2003) 79(3):577–84.   10.1016/s0015-0282(02)04694-0