Badanie płodności u mężczyzn i zrozumienie wyników analizy nasienia

Na płodność i prawdopodobieństwo poczęcia wpływa wiele czynników — od wieku i genetyki po zdrowie partnera i toksyny w otoczeniu. Celem jest poznanie jak największej liczby tych czynników, aby móc ograniczyć te, które mogą negatywnie wpływać na poczęcie.

Jeśli Ty i Twój partner próbujecie zajść w ciążę od kilku miesięcy bez powodzenia, sprawdzenie płodności partnera i zdrowia jego plemników to świetny punkt wyjścia. Nie ma żadnego „okresu oczekiwania” na wykonanie analizy nasienia — nie musisz czekać roku ani sześciu miesięcy, a badanie można wykonać w dogodnym dla Ciebie momencie. Męska niepłodność odpowiada za blisko 35 procent przypadków niepłodności, a około 10% przypadków niepłodności wynika wyłącznie z niepłodności męskiej, co oznacza, że przyczyną braku poczęcia jest nasienie.

Przyczyny męskiej niepłodności

Zrozumienie czynników wpływających na płodność mężczyzny pomaga Wam obojgu osiągnąć cel, jakim jest ciąża.

Wybory dotyczące stylu życia

Na płodność mężczyzny mogą wpływać czynniki związane ze stylem życia, takie jak dieta i aktywność fizyczna, palenie e-papierosów lub papierosów (tj. nikotyna, marihuana), spożywanie alkoholu, niewystarczające picie wody i nawodnienie oraz nieutrzymywanie prawidłowej masy ciała.

Schorzenia 

Historia medyczna partnera również wpływa na jego płodność. Chemioterapia, operacja żylaków powrózka nasiennego, urazy jąder oraz nieprawidłowości przewodów transportujących plemniki — wszystko to wpływa na płodność mężczyzny. Nieprawidłowości genetyczne i zaburzenia hormonalne u mężczyzn również wpływają na jakość nasienia.

Niedawna choroba lub gorączka (w ciągu ostatnich trzech miesięcy) oraz przyjmowanie leków, takich jak niektóre preparaty na porost włosów i stosowanie testosteronu (który niszczy plemniki), nie są bezpieczne dla zdrowia plemników.

Podobnie niektóre infekcje zakłócają produkcję plemników i mogą powodować bliznowacenie, które blokuje przepływ plemników. Należą do nich zapalenie najądrza (epididymitis) lub jąder (orchitis) oraz niektóre infekcje przenoszone drogą płciową, w tym rzeżączka lub HIV. 

Przeciwciała atakujące plemniki

Przeciwciała przeciwplemnikowe to komórki układu odpornościowego, które błędnie rozpoznają plemniki jako szkodliwych intruzów i próbują je zniszczyć.

Zaburzenia hormonalne

Męska niepłodność może wynikać z zaburzeń samych jąder lub nieprawidłowości wpływających na inne układy hormonalne, w tym podwzgórze, przysadkę mózgową, tarczycę i nadnercza. Niski poziom testosteronu i inne problemy hormonalne mogą mieć kilka możliwych przyczyn.

Czynniki środowiskowe

Przegrzewanie jąder oraz narażenie na chemikalia przemysłowe, metale ciężkie lub promieniowanie w pracy albo w domu i jego otoczeniu może zmniejszać produkcję plemników, a w niektórych przypadkach skutki są trwałe.

Jak może pomóc analiza nasienia

Jeśli chodzi o zdrowie plemników, możesz idealnie wykonywać testy owulacyjne i mieć piękny skok LH oraz świetny wzrost BBT, ale jeśli nasienie jest osłabione, Twoje szanse na ciążę mogą drastycznie się zmniejszyć. Ponadto wcześniejsze ciąże sprzed lat nie gwarantują, że plemniki są nadal zdrowe i zdolne do utworzenia prawidłowego zarodka.

Zawsze najlepiej jest wykluczyć możliwość, że problemem są plemniki, lub znaleźć czynnik, który sprawia, że poczęcie trwa dłużej niż oczekiwano — i właśnie w tym pomaga analiza nasienia.

Powstawanie plemników trwa około 74 dni od początku do końca, a następnie około 12–21 dni zajmuje ich transport. Oznacza to, że to, co działo się w ciągu ostatnich trzech miesięcy, wpływa na obecną jakość i koncentrację plemników. 

Oznaki niezdrowych plemników

Analiza nasienia mierzy trzy główne czynniki zdrowia plemników:

Liczba plemników (liczebność)

Prawidłowa liczba plemników odpowiada objętości od 1,5 mL do 6,0 mL oraz koncentracji około 15 milionów lub więcej na mililitr (mL) nasienia (wydzieliny w pojedynczym wytrysku). Masz niską liczbę plemników, jeśli jest ich mniej niż 15 milionów na mililitr lub mniej niż 39 milionów łącznie w jednym ejakulacie. Zbyt mała liczba plemników w wytrysku może utrudniać zapłodnienie kobiety, ponieważ mniej plemników jest dostępnych do zapłodnienia komórki jajowej.

Kształt plemnika (morfologia)

Prawidłowy plemnik ma gładką, owalną główkę (o długości 5–6 mikrometrów i szerokości 2,5–3,5 mikrometra) z długą witką. Kształt główki jest ważny, ponieważ wpływa na zdolność plemnika do przeniknięcia przez zewnętrzną powłokę komórki jajowej i jej zapłodnienia. Im więcej masz prawidłowo ukształtowanych plemników, tym większe prawdopodobieństwo płodności. Ten parametr, znany również jako analiza Kruegera, jest kluczowy dla zrozumienia zdrowia plemników i ich zdolności do zapłodnienia komórki jajowej i powinien wynosić więcej niż 3%.

Ruch plemników (ruchliwość)

Ruchliwość plemników określa, jak plemniki się poruszają i czy płyną szybko, wolno, prosto, czy w kółko. Ruchliwość postępowa odnosi się do plemników, które płyną w linii prostej lub bardzo dużymi okręgami. Ruchliwość niepostępowa odnosi się do plemników, które się poruszają, ale nie płyną naprzód lub poruszają się bardzo ciasnymi okręgami. Ruchliwość postępowa jest niezbędna, aby plemniki mogły przemieszczać się w górę żeńskich dróg rodnych. Najprawdopodobniej jesteś płodny, jeśli co najmniej 40% plemników porusza się postępowo.

Wyniki analizy nasienia wskazujące na niskie wartości mogą być oznaką niezdrowych plemników i możliwej męskiej niepłodności. Najlepiej udać się do urologa, aby dowiedzieć się więcej i zrozumieć przyczynę. Jeśli coś w wynikach wygląda nietypowo, lekarz może zlecić dodatkowe badania w celu zidentyfikowania problemu.

Jeśli pierwsza analiza nasienia jest prawidłowa, lekarz może zlecić drugie badanie w celu potwierdzenia wyników. Dwa prawidłowe wyniki zwykle oznaczają, że Twój partner nie ma istotnych problemów z męską niepłodnością. 

Popraw zdrowie plemników, aby zwiększyć szanse na zajście w ciążę

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej Twojego partnera może zlecić analizę nasienia lub, w niektórych przypadkach, Twój ginekolog może wystawić skierowanie dla partnera. Wiele klinik leczenia niepłodności organizuje też „dni otwarte” (community days), podczas których można wykonać analizę bez konieczności bycia ich aktywnym pacjentem. 

Nie wszystkim rodzajom męskiej niepłodności można zapobiec, ale dokonując zdrowych wyborów w codziennym życiu, możecie uniknąć częstych przyczyn męskiej niepłodności.

Starając się o dziecko, Twój partner powinien rozważyć:

• Wyeliminowanie zachowań negatywnie wpływających na jakość plemników, takich jak palenie papierosów, palenie e-papierosów oraz nadmierne spożywanie alkoholu lub marihuany.
• Picie wystarczającej ilości wody i utrzymywanie nawodnienia, aby zwiększyć ilość płynu nasiennego i ogólną objętość.
• Utrzymywanie prawidłowej masy ciała i diety. Aktywność fizyczna, sen oraz to, co Ty i Twój partner jecie, mają znaczenie. Ruszaj się codziennie, jedz więcej produktów bogatych w przeciwutleniacze i wprowadź do diety zdrowe kwasy tłuszczowe omega-3, aby pomóc zwiększyć liczbę plemników. 
• Ograniczenie narażenia na toksyny. Niska wartość morfologii, zwana teratospermią, jest często spowodowana toksynami w otoczeniu partnera. Zdrowa, nieprzetworzona dieta może ograniczyć narażenie na toksyny. Dodatkowo przyjmowanie wysokiej jakości suplementu z olejem rybim i codzienne spożywanie porcji orzechów włoskich może pomóc w walce z codziennymi toksynami.
• Podjęcie niezbędnych kroków, aby zadbać o zdrowie emocjonalne oraz opanować lub zmniejszyć lęk i stres. Wysoki poziom stresu może wpływać na płodność zarówno mężczyzn, jak i kobiet.

I nie, Twój partner nie musi zmieniać rodzaju noszonej bielizny. Nowsze badania nad płodnością pokazują, że rodzaj bielizny noszonej przez mężczyzn nie wpływa na ogólną płodność i nie jest czynnikiem ograniczającym.

Przez cały ten proces kontynuuj śledzenie objawów płodności za pomocą Premom, bezpłatnej aplikacji do śledzenia owulacji. Gdy otrzymasz wyniki analizy nasienia partnera, dodaj notatki do aplikacji jako kolejny przydatny punkt odniesienia — to pomocne, gdy umawiasz wirtualną konsultację z jednym z naszych specjalistów ds. płodności Premom i/lub swoim ginekologiem.

References

https://www.healthline.com/health/mens-health/normal-sperm-count

https://www.ucsfhealth.org/medical-tests/003627

www.uptodate.com/contents/male-reproductive-physiology

Jung A, Schuppe HC. Influence of genital heat stress on semen quality in humans. Andrologia 2007; 39:203.

Smith LB, Walker WH. The regulation of spermatogenesis by androgens. Semin Cell Dev Biol 2014; 30:2.

Pinilla L, Aguilar E, Dieguez C, et al. Kisspeptins and reproduction: physiological roles and regulatory mechanisms. Physiol Rev 2012; 92:1235.