Het effect van marihuana op mannelijke vruchtbaarheid en zwangerschap

Uit een interview met verpleegkundig specialist Amber Lambert op 7 oktober 2020. 

Hallo allemaal. Heel fijn om hier met Amber te zijn.

Ik ben verpleegkundig specialist in de huisartsenzorg, maar mensen noemen me gewoon Amber, Amber Lambert. Mijn naam rijmt, dus hij is gemakkelijk te onthouden.

Nogmaals fijn dat je er bent. We beginnen meteen met enkele vragen. We willen je eerst een beetje leren kennen. Daarna ga je natuurlijk ook vertellen over marihuana en vruchtbaarheid, een onderwerp dat volgens mij momenteel sterk leeft. Ik ben heel benieuwd om meer te leren. Wil je iets over jezelf vertellen?

Jazeker. Ik woon in Louisiana en ben afgestudeerd als verpleegkundig specialist in de huisartsenzorg aan Louisiana State University, hier in New Orleans. Momenteel werk ik aan mijn doctorstitel en verwacht ik in december 2021 af te studeren. Ik werk inmiddels iets meer dan 10 jaar met vrouwen.

Waarom koos je ervoor om met Premom te werken?

Ik vind deze app erg goed. Volgens mij geven de app en Premom vrouwen de mogelijkheid om meer over hun cyclus te leren, die door de tijd heen te volgen en te bekijken wanneer hun piek en ovulatie plaatsvinden en wat het beste moment voor seks is. Een ander onderdeel is het bijhouden van baarmoederhalsslijm. Zo leer je herkennen wanneer je ovuleert en welke veranderingen en hormonale veranderingen in het slijm optreden. De app geeft je de kans zelf dingen uit te zoeken zonder naar een vruchtbaarheidskliniek te hoeven gaan, wat sommige mensen spannend vinden en bovendien erg duur kan zijn. Er zijn ook virtuele consulten beschikbaar met iemand die kennis van of ervaring met natuurlijke gezinsplanning – of gezinsplanning in het algemeen – heeft. De app bevat daarnaast veel voorlichting die vrouwen kunnen bekijken om te begrijpen: ‘Wat betekent dit en wat kan ik hiermee?’ Ik vind hem erg goed. De app biedt volgens mij veel nuttige aspecten voor vrouwen, vooral voor vrouwen die zwanger proberen te worden.

Kun je iets meer vertellen over je specialisatie en met wie je in het bijzonder graag werkt?

Voornamelijk vrouwengezondheid. In de afgelopen 10 jaar heb ik vrijwel steeds in een vorm van vrouwenkliniek gewerkt. Ik werk niet in het ziekenhuis en ben geen verloskundige, dus ik begeleid geen bevallingen. Mijn grote passie – of zwakke plek – is het voorkomen van tienerzwangerschappen, anticonceptie en tieners helpen hun lichaam en cyclus te leren kennen en begrijpen wat normaal en niet normaal is. Tijdens de tienerjaren verandert er immers zo veel. Dat is dus een van mijn specialisaties.

O ja, dat vind ik geweldig.

Louisiana had op een bepaald moment heel lang het hoogste percentage onbedoelde tienerzwangerschappen, of onbedoelde zwangerschappen. Daarom zet ik me hier heel graag voor in.

Het kan spannend zijn, vooral voor jongvolwassenen. We bespreken heel veel, zelfs iets eenvoudigs als baarmoederhalsslijm: wat normaal is en wat niet.  Ik zie 13- en 14-jarigen die zoiets nog nooit hebben gezien. 

Laten we naar het onderwerp van vandaag gaan. Dit is je eerste vraag. Kan ik nog steeds zwanger worden als ik marihuana gebruik en hoe beïnvloedt het de vrouwelijke vruchtbaarheid?

Deze vraag krijg ik voortdurend. Daarom vond ik het een heel belangrijk onderwerp, vooral nu marihuana steeds vaker wordt gelegaliseerd.  Het korte, eenvoudige antwoord is: ja. Mensen die marihuana roken worden voortdurend zwanger. De vraag is echter of het je ovulatie beïnvloedt. Sommige gegevens en onderzoeken zeggen van wel; mogelijk kan het je ovulatie vertragen.

Maar als je databanken over zwangerschap en de tijd tot een zwangerschap bekijkt, is daar weinig sterke ondersteuning voor. Als je dieper in het onderzoek en de informatie duikt, zie je dat bij mensen die marihuana roken en later zwanger worden doorgaans andere bijkomende factoren spelen die de ovulatie of zwangerschap kunnen vertragen. Denk aan obesitas, diabetes of insulineresistentie; samen met marihuana kunnen die de ovulatie mogelijk vertragen. Iemand menstrueert dan misschien niet iedere 28 dagen, maar iedere 35 of 45 dagen, wat een zwangerschap kan uitstellen of het traject kan verlengen. Dat betekent echter niet per se dat je niet zwanger kunt worden alleen omdat je marihuana hebt gerookt. 

Is het dan aanvaardbaar om marihuana te gebruiken als je zwanger bent?

Die vraag krijg ik ook vaak. Het belangrijkste hierbij is volgens mij hoeveel we niet weten. Dat komt vooral doordat er niet veel onderzoeken – of gecontroleerde onderzoeken – tijdens de zwangerschap zijn. Ik leg het meestal zo uit: je hebt twee groepen, misschien 20 zwangere mensen hier en 20 zwangere mensen daar, met verder vergelijkbare kenmerken. Maar we kunnen geen onderzoek doen waarbij de ene groep marihuana, cocaïne en xtc krijgt en de andere groep niets, om vervolgens te kijken wat er gebeurt. Dat is niet ethisch en niet moreel. Daarom is het moeilijk de effecten te onderzoeken: je moet mensen langdurig observeren, niet alleen tijdens de zwangerschap en de groei van de zwangerschap, maar ook om te zien wat er later met de baby’s gebeurt. Het kost dus lang om deze informatie te verkrijgen. We weten wel dat marihuana de placenta passeert en in moedermelk terechtkomt. Omdat er zo veel onbekend is, raden we marihuana tijdens de zwangerschap af.

Dat gezegd hebbende,hebben we mogelijke zogeheten ‘problemen met de neurologische ontwikkeling’ gevonden en daar zijn aanwijzingen voor. Naarmate onderzoeken vorderden en kinderen langer werden gevolgd, zagen we bij sommige kinderen een lager cognitief vermogen, slechtere schoolprestaties of een lager IQ en een groter risico op hyperactiviteit of aandachtsproblemen, zoals ADD. Ook wordt gesproken over mogelijke groeivertraging van de foetus tijdens de zwangerschap. Zulke uitkomsten worden echter doorgaans mede beïnvloed door andere aandoeningen of risicofactoren in de zwangerschap, zoals tabaksgebruik of bloeddrukproblemen. Al die factoren spelen samen. Omdat er zo weinig gegevens zijn en meer onderzoek nodig is, kennen we niet alle details. Maar omdat we wel aanwijzingen hebben voor cognitieve problemen later in het leven van kinderen, raden we ieder gebruik af.

Ja, dat klinkt logisch. Ik vraag me af of dit aansluit bij een andere vraag, of misschien meer voor mannen geldt: maakt een hoge of lage hoeveelheid verschil? 

Dat heeft enigszins met zaadcellen te maken. Jarenlang zeiden we dat marihuana het aantal zaadcellen beïnvloedde. Daar gingen we steeds van uit, totdat vorig jaar een groot onderzoek verscheen waarin onderzoekers veel mannen en spermaonderzoeken bekeken en concludeerden dat marihuana het aantal zaadcellen mogelijk juist kan verhogen. Dat ging wel over een lage dosis. Het onderzoek beschrijft niet in detail wat er gebeurt bij een hoge dosis, een grotere behoefte of dagelijks chronisch marihuanagebruik. Daarbij lijkt het eerder mogelijk dat het aantal zaadcellen afneemt.

Bij zaadcellen beïnvloedt marihuana ook andere aspecten, waar dat onderzoek niet echt uitgebreid op inging. Mannen maken ongeveer 1500 zaadcellen per seconde, dus in de loop van de tijd miljarden zaadcellen. Een zaadcel is bovendien heel klein: 0.05 millimeter. Die zaadcel moet ongeveer zes inches afleggen vanaf de baarmoederhals tot aan de eileider. Zo’n kleine zaadcel doet daar ongeveer 30 minuten tot misschien één uur over. Bij mannelijke patiënten die marihuana roken, wordt de beweeglijkheid van de zaadcellen echter daadwerkelijk beïnvloed. Zelfs als je het nieuwe onderzoek naar het aantal buiten beschouwing laat, weten we dat marihuana de beweeglijkheid beïnvloedt en daarmee hoe snel zaadcellen naar boven kunnen bewegen om de eicel te bevruchten. Soms zwemmen ze in cirkels of gaan ze hierheen en daarheen in plaats van naar de juiste plek. Of ze bewegen heel langzaam. In plaats van 30 minuten tot één uur kunnen ze dan vier uur nodig hebben. Marihuana beïnvloedt ook het vermogen van een zaadcel om de eicel binnen te dringen, en dat is essentieel voor de bevruchting.  Ook dat moet je meewegen. Ik krijg vaak de vraag hoelang zaadcellen worden beïnvloed. Er worden 1,500 zaadcellen per seconde gemaakt en al die zaadcellen worden tot ongeveer 70-75 dagen opgeslagen en kunnen door marihuana zijn beïnvloed. Je wilt daarom minstens 70-75 dagen geen marihuana gebruiken, zodat er mogelijk geen opgeslagen zaadcellen meer zijn waarvan de beweeglijkheid of het vermogen om actief te worden is aangetast.

Ja, dat is een heel interessant punt. Het gaat niet alleen om het aantal, maar ook om hoe effectief de zaadcellen zijn die je hebt. Het doet me denken aan artikelen over koffie en wijn die af en toe verschijnen en zeggen: ‘Het is goed voor je!’ Heb je ook gedachten over CBD? Geldt daarvoor hetzelfde?

Daar heb ik gemengde gevoelens over, omdat volgens mij veel meer onderzoek nodig is. Ze worden allemaal iets anders gemaakt: de productie, hoeveelheid en opname verschillen. Crème tegenover inhalatie. Zonder er veel meer over te weten of meer gegevens te hebben – omdat er zo veel verschillende vormen verkrijgbaar zijn – zou ik het op dit moment nog steeds afraden,

Ik weet dat sommige middelen THC kunnen bevatten, ook al proberen fabrikanten dat te voorkomen. Dat is dus soms ook een probleem. 

Precies.

Volgens mij hebben we onze vragen behandeld. Wil je onze community nog iets meegeven? Gedachten of suggesties?

Als we het over vruchtbaarheid, zaadcellen of ovulatie hebben, houd deze punten dan in gedachten. Marihuana kan tijdens de zwangerschap mogelijk langdurige gevolgen voor kinderen hebben. Voor zaadcellen adviseren we 70-75 dagen marihuanavrij te zijn om de beste kans op zwangerschap te creëren. Technisch gezien is er niets overtuigends dat zegt dat marihuana een zwangerschap voorkomt, want we zien voortdurend dat mensen ondanks marihuana zwanger worden. Afhankelijk van je voorgeschiedenis en achtergrond kan er enige vertraging zijn, maar waarschijnlijk beïnvloeden andere factoren dat meer dan de ovulatie zelf. Ik ben beschikbaar voor virtuele consulten als je daar behoefte aan hebt. Ik doe dit al een tijd en vind de consulten geweldig. We analyseren je menstruatie, grafieken en alles eromheen, bepalen wat het beste moment is en bespreken suggesties en andere aandachtspunten.

Ja. Heel erg bedankt dat je vandaag bij ons was, Amber. 

Ja, ik ben blij dat we dit konden doen. Dank je wel.