PMOS u szczupłych osób: choroba bez zmian masy ciała

Najważniejsze informacje

• Wieloendokrynny metaboliczny zespół jajnikowy (PMOS, wcześniej PCOS) występuje w całym zakresie masy ciała. Masa ciała nie należy do kryteriów diagnostycznych.

• „PMOS u szczupłych osób” to nieformalne określenie stosowane w literaturze do opisania choroby bez nadmiernej masy ciała. Nie jest to odrębne rozpoznanie.

• Cechy metaboliczne mogą występować bez nadmiernej masy ciała.

• To, jaka część obrazu metabolicznego wynika z samej choroby, a jaka wiąże się z masą ciała, jest rzeczywiście przedmiotem sporu, a badania nie są zgodne.

• Prawidłowy BMI nie jest powodem do pomijania oceny metabolicznej. Obecne wytyczne zalecają ocenę stanu glikemii przy rozpoznaniu u wszystkich dorosłych i nastolatków z PMOS, niezależnie od BMI, oraz ponawianie oceny zależnie od indywidualnych czynników ryzyka.

PMOS występuje w całym zakresie masy ciała, a masa ciała nie jest jednym z kryteriów diagnostycznych. Nieformalne określenie „PMOS u szczupłych osób” oznacza chorobę bez nadmiernej masy ciała. W tej grupie mogą występować cechy metaboliczne, choć badacze nadal dyskutują, w jakiej części są one związane z samą chorobą, a nie z masą ciała.

Czy można mieć PMOS przy prawidłowej masie ciała?

Tak. Masa ciała nie jest jednym z kryteriów diagnostycznych.

Rozpoznanie u dorosłych wymaga dwóch z trzech cech: hiperandrogenizmu klinicznego lub biochemicznego, zaburzeń owulacji oraz policystycznej morfologii jajników w USG lub podwyższonego poziomu hormonu antymüllerowskiego, po wykluczeniu innych przyczyn (DOI: 10.1210/clinem/dgad463).1 Masa ciała nie występuje na tej liście.

Chorobę częściej rozpoznaje się u osób o większej masie ciała, co częściowo wyjaśnia utrzymywanie się tego przekonania.2 Jednak masa uznawana za prawidłową ani nie wyklucza choroby, ani nie czyni jej łagodniejszą wersją tego samego stanu.

Co właściwie oznacza „PMOS u szczupłych osób”?

To nieformalna etykieta, a nie oddzielna choroba.

Określenie jest używane w literaturze badawczej do opisania osób z chorobą bez nadmiernej masy ciała.2 Nie istnieje osobna ścieżka diagnostyczna, inne kryteria ani odrębna pozycja w jakichkolwiek wytycznych. Osoba opisana jako mająca PMOS u szczupłych ma PMOS.

Ta etykieta jest przydatna tylko z jednego powodu: nazywa grupę, której doświadczenia są często pomijane zarówno w gabinetach, jak i w materiałach dla pacjentów. Nie jest to podtyp.

Czy cechy metaboliczne występują bez nadmiernej masy ciała?

Często tak — i właśnie tutaj badania stają się naprawdę interesujące, zamiast dostarczać zamkniętej odpowiedzi.

Międzynarodowe wytyczne oparte na dowodach z 2023 wzmocniły uznanie cech metabolicznych związanych z chorobą, w tym metabolicznych czynników ryzyka i chorób sercowo-naczyniowych.1 Związków tych nie opisano jako występujących wyłącznie powyżej określonej masy ciała.

Badania w tej dziedzinie koncentrowały się szczególnie na osobach bez nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej. Jedno populacyjne badanie kohortowe nastolatków wykazało, że osoby z chorobą i BMI poniżej 85. centyla miały większą insulinooporność i zmieniony profil adipokin niż osoby bez choroby, przy braku różnic w pomiarach otłuszczenia między grupami (DOI: 10.1210/clinem/dgaf606).3 Wskazuje to na różnice metaboliczne, których nie wyjaśnia tkanka tłuszczowa.

Dlaczego badania nie są zgodne

Inne badania wskazują przeciwny kierunek i przedstawianie tej kwestii jako rozstrzygniętej byłoby mylące.

Niektóre prace wykazały silny związek insulinooporności z masą ciała, ze znacznie większym odsetkiem osób dotkniętych nią w grupie z wyższym BMI niż w grupie o prawidłowej masie ciała. Inne prace wykazały niewielkie różnice między grupami. Rozbieżność jest rzeczywista.

Część wyjaśnienia leży w pomiarach. Insulinooporność ocenia się różnymi metodami, z różnymi progami, w populacjach rekrutowanych na różne sposoby — często przez kliniki leczenia niepłodności, co wybiera określoną grupę. Badania wykorzystujące odmienne metody mogą dochodzić do odmiennych wniosków na temat tego samego podstawowego pytania.

Jedno z ujęć stosowanych w literaturze rozróżnia insulinooporność wynikającą z samej choroby i insulinooporność związaną z masą ciała, sugerując, że osoby bez nadmiernej masy mogą mieć pierwszą, a osoby z nadmierną masą obie (DOI: 10.4103/jhrs.jhrs_77_17).4 To przydatny sposób myślenia, ale jest proponowanym modelem, a nie ustalonym wynikiem.

W praktyce uczciwa odpowiedź brzmi: cechy metaboliczne mogą występować bez nadmiernej masy ciała; jest to wystarczająco dobrze ustalone, by miało znaczenie kliniczne; wielkość i pochodzenie efektu nadal są badane.

Dlaczego to ważne dla opieki

Ponieważ założenia kształtują to, co jest oceniane.

Jeśli cechy metaboliczne traktuje się jako konsekwencję masy ciała, u osoby o prawidłowej masie mogą nie zostać zbadane. Uznanie ryzyka metabolicznego w wytycznych nie jest uzależnione od masy ciała.1

Wynikają z tego dwie rzeczy. Prawidłowy BMI nie jest powodem, by nie oceniać zdrowia metabolicznego. A jeśli powiedziano Ci, że Twoje objawy nie mogą wynikać z tej choroby z powodu Twojej budowy ciała, rozumowanie to nie odpowiada kryteriom diagnostycznym, które w ogóle nie wspominają o masie ciała.

Co to oznacza dla obserwacji z Premom

Premom to aplikacja do śledzenia owulacji. Nie jest przeznaczona do diagnozowania, leczenia, wyleczenia ani zapobiegania żadnej chorobie, w tym PMOS. Udostępniane informacje mają charakter edukacyjny i nie powinny zastępować konsultacji z pracownikiem ochrony zdrowia.

Nic z tego, o czym mówi ten artykuł, nie jest widoczne w aplikacji do śledzenia cyklu. Poziom androgenów i zdrowie metaboliczne ocenia się klinicznie oraz za pomocą odpowiednich badań laboratoryjnych i nie można ich wywnioskować z danych o cyklu.

Zapisy dat cykli i wyników testów z kilku miesięcy dostarczają jednego elementu obrazu klinicznego — dotyczącego zaburzeń owulacji — w formie łatwiejszej do przyniesienia na wizytę niż do odtworzenia z pamięci.

To cała ich rola w tym kontekście.

Zapisuj daty cykli w aplikacji Premom

Kiedy porozmawiać z lekarzem

Informacje tutaj są ogólne i nie stanowią podstawy do samodzielnego rozpoznania ani do samodzielnego zmieniania czegokolwiek w kwestiach zdrowia. Porozmawiaj z lekarzem, jeśli:

• Masz pasujące objawy i powiedziano Ci, że masa ciała wyklucza chorobę

• Masz rozpoznanie, ale nigdy nie omówiono z Tobą zdrowia metabolicznego

• Chcesz zrozumieć, jaka ocena, o ile w ogóle, jest dla Ciebie odpowiednia

• Twoje cykle są stale długie lub znacznie różnią się z miesiąca na miesiąc

Najczęściej zadawane pytania

O PMOS

Zespół policystycznych jajników został przemianowany na wieloendokrynny metaboliczny zespół jajnikowy (PMOS) na mocy międzynarodowego konsensusu opublikowanego w The Lancet 12 maja 2026.5 Trzyletni okres przejściowy trwa do 2028, a obie nazwy pozostają w użyciu klinicznym. Kryteria diagnostyczne nie zmieniły się i dotychczasowe rozpoznanie PCOS pozostaje ważne.

Podawana częstość występowania zależy od zastosowanych kryteriów; międzynarodowe wytyczne oparte na dowodach z 2023 podają 10–13% (DOI: 10.1210/clinem/dgad463).1

References

1. Teede HJ, et al. Recommendations from the 2023 International Evidence-Based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. J Clin Endocrinol Metab. 2023;108(10):2447–2469. DOI 10.1210/clinem/dgad463 · PMID 37580314.

2. Strauss JF III, Barbieri RL, eds. Yen & Jaffe’s Reproductive Endocrinology: Physiology, Pathophysiology, and Clinical Management. 8th ed. Elsevier; 2019. ISBN 978-0-323-47912-7.

3. Adolescent „lean PCOS” is characterized by higher insulin resistance and adverse adipokine profile. J Clin Endocrinol Metab. DOI 10.1210/clinem/dgaf606 · PMCID PMC12867335.

4. Debates regarding lean patients with polycystic ovary syndrome. J Hum Reprod Sci. DOI 10.4103/jhrs.jhrs_77_17.

5. Teede HJ, et al. The Lancet, 12 May 2026. DOI 10.1016/S0140-6736(26)00717-8 · PMID 42119588.

Read nextCzy akupunktura pomaga w owulacji przy PCOS?→