Wat je moet weten over intra-uteriene inseminatie (IUI)

Probeer je al een tijd zwanger te worden en overweeg je hulp bij de vruchtbaarheid, zoals intra-uteriene inseminatie (IUI)? We helpen je graag je mogelijkheden te begrijpen, zodat je voor jezelf kunt opkomen en weloverwogen beslissingen kunt nemen over de volgende stappen in je vruchtbaarheidstraject.

Wat is IUI en hoe verloopt de behandeling?

Intra-uteriene inseminatie (IUI) is een vorm van geassisteerde voortplanting die een vruchtbaarheidsspecialist in de kliniek uitvoert. Met een dunne, flexibele katheter worden gewassen zaadcellen rechtstreeks in de baarmoeder ingebracht. Zo komen de zaadcellen dichter bij de eicel en wordt de kans op bevruchting groter. IUI is minder invasief en goedkoper dan in-vitrofertilisatie (IVF) en wordt vaak geprobeerd voordat men overgaat op IVF.

De vruchtbaarheidsspecialist plant de inseminatie rond je ovulatiedatum. Het kan gaan om een natuurlijke cyclus zonder vruchtbaarheidsmedicijnen of een gestimuleerde cyclus met medicijnen om de ovulatie te stimuleren en op te wekken. Jij en je specialist bespreken samen welke aanpak het best past. Timing is bij deze behandeling erg belangrijk: de arts wil dat de zaadcellen vlak vóór of tijdens de ovulatie in de baarmoeder aanwezig zijn. Daarom zijn ovulatietesten tijdens je IUI-cyclus belangrijk om je vruchtbare periode niet te missen. Daarover lees je zo meer.

Slagingspercentages van IUI

Het slagingspercentage van één IUI-cyclus hangt van veel factoren af. Vaak genoemde cijfers liggen rond 10-20% succes per cyclus. Dat lijkt misschien laag, maar leeftijd, diagnose en timing van de IUI spelen allemaal mee. Ook bij gemeenschap tijdens de vruchtbaarheidspiek is de natuurlijke kans op bevruchting per cyclus slechts 10-20%, afhankelijk van de leeftijd.

Je arts bespreekt diagnoses die het succes van IUI kunnen beïnvloeden, zoals onverklaarde onvruchtbaarheid, een verminderde ovariële reserve, PCOS, endometriose of een mannelijke vruchtbaarheidsfactor. Deze aandoeningen kunnen het slagingspercentage beïnvloeden. Je arts kan meer vertellen over jouw situatie en de verwachte uitkomst. Stel altijd vragen of vraag om een tweede mening. Jij kent je lichaam en wensen het best, dus kom op voor wat je nodig hebt.

Voor de beste kans op succes met IUI moet de inseminatie nauwkeurig worden gepland. Bij deze tijdgevoelige behandeling worden de zaadcellen vlak vóór of tijdens de ovulatie in de baarmoeder ingebracht. Zodra de ovulatie heeft plaatsgevonden, heeft de rijpe eicel minder dan 24 uur om door een zaadcel te worden bevrucht.

De juiste timing van IUI is cruciaal. Ovulatietesten kunnen helpen!

Na de ovulatie heeft de rijpe eicel minder dan 24 uur om een zaadcel te ontmoeten en te worden bevrucht. Plan de inseminatie rond het moment waarop de eicel uit de eierstok vrijkomt.

Wanneer de ovulatie nadert, begint het hormoon oestrogeen te stijgen. Zodra de waarde hoog genoeg is, komt er plotseling veel LH, luteïniserend hormoon, vrij. Deze LH-piek zorgt voor de laatste rijping van de eicel en het vrijkomen uit de eierstok.

LH stijgt vlak vóór de ovulatie, in de bovenstaande grafiek paars weergegeven. Ovulatieteststrips, of Ovulation Predictor Kits (OPK’s), meten dit hormoon thuis in de urine. Na het waarnemen van een LH-piek vindt de ovulatie 24-36 uur later plaats, zoals hierboven weergegeven.

Voorbereiding op IUI

Wanneer de ovulatie nadert, begint het hormoon oestrogeen te stijgen. Zodra de waarde hoog genoeg is, veroorzaakt dit een plotselinge LH-piek , een stijging van het luteïniserend hormoon. Deze LH-piek zorgt voor de laatste rijping en het vrijkomen van een eicel uit de eierstok. Je kunt dit hormoon thuis met een ovulatietest in urine aantonen. Na het waarnemen van een LH-piek vindt de ovulatie 24-36 uur later plaats.

Je arts kan aanraden ovulatietesten te gebruiken om je LH-piek goed te vinden en de IUI nauwkeurig te plannen. Afhankelijk van je persoonlijke protocol kan de arts ook bloedonderzoek en echo’s voorstellen. Gebruik je Ovulation Predictor Kits (OPK’s), bel je arts dan zodra je de piek ziet, zodat de inseminatie kan worden ingepland.

Wanneer begin je tijdens een IUI-cyclus met ovulatietesten?

Om je LH-piek niet te missen, kun je op de volgende manieren beginnen.

We raden aan op ieder moment tussen 10:00 AM-8:00 PM te testen, omdat de LH-waarde in urine dan meestal het hoogst is. Lees meer over het gebruiken en interpreteren van ovulatietesten.

De dag van de IUI

Een IUI-afspraak duurt meestal minder dan 30 minuten en vindt in de kliniek plaats. Vlak vóór de IUI wast en bereidt het laboratorium het spermamonster, van je partner of een donor, voor. Door het sperma te wassen worden zaadcellen van goede kwaliteit gescheiden van bacteriën en zaadcellen van mindere kwaliteit. Zo ontstaat een geconcentreerd monster met gezonde zaadcellen. 

Tijdens de behandeling lig je op de onderzoeksbank, zoals bij een uitstrijkje. De zorgverlener brengt een dunne, flexibele katheter door de baarmoederhals in de baarmoeder en plaatst de zaadcellen dicht bij de eileiders om de kans op bevruchting te vergroten. De behandeling hoort niet pijnlijk te zijn, maar vertel je zorgverlener altijd als je ongemak voelt.

Na de IUI

Bespreek na de inseminatie altijd voorzorgsmaatregelen en wat je wel en niet mag doen met je zorgverlener. Volg diens richtlijnen tijdens de volgende twee weken. Omdat bij IUI nog steeds natuurlijke bevruchting nodig is, wacht je ongeveer 12-14 dagen na de ovulatie (DPO) voordat je een zwangerschapstest doet. De innesteling kan namelijk tussen 6-12 DPO plaatsvinden.

3 tips voor IUI

1. Wees niet bang om vragen te stellen!
   IUI kan intimiderend en overweldigend zijn, vooral als dit je eerste behandeling is. Vragen stellen en beter begrijpen hoe de behandeling werkt en wat je kunt verwachten, kan stress of angst rond de IUI helpen verminderen. 
2. Eet gezond!
   Volwaardige voeding met fruit, groenten, magere eiwitten en volkorenproducten ondersteunt je vruchtbaarheid. Drink voldoende vocht, vooral water.
3. Vind manieren om te ontspannen
   Stress veroorzaakt niet rechtstreeks onvruchtbaarheid, maar kan wel de voortplantingshormonen en daarmee onze vruchtbaarheid beïnvloeden. De gevreesde tweeweekse wachtperiode kan erg stressvol zijn, vooral als je in de verleiding komt vroeg te testen. Kies tijdens deze periode enkele activiteiten die stress helpen verminderen, zoals acupunctuur, lichte beweging of één of twee nieuwe recepten uitproberen. 

Ovulatietesten nodig? Premom Quantitative Ovulation Test Strips en Easy@Home Ovulation Predictor Kits werken het best met de Premom-app. Ze hebben een betrouwbare kwaliteit en zijn heel eenvoudig te gebruiken. Download de gratis Premom-app om te beginnen!

References

Elkholi DGEY, Nagy HM. The impact of timing of insemination in relation to ovulation on the cycle pregnancy rate of intrauterine insemination and intrauterine tuboperitoneal insemination in unexplained infertility. Middle East Fertil Soc J. 2016;21(1):4-10. doi:10.1016/j.mefs.2015.03.001.

Yavuz, A., Demirci, O., Sözen, H., & Uludoğan, M. (2013, March). Predictive factors influencing pregnancy rates after intrauterine insemination. Iranian journal of reproductive medicine.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3943223/#:~:text=Favorable patient characteristics for IUI, pregnancy rate compared with literature. 

WebMD. (n.d.). 3 crucial factors that determine IUI success rate. WebMD. https://www.webmd.com/infertility-and-reproduction/what-is-iui-success 

Mayo Foundation for Medical Education and Research. (2023, September 12). Intrauterine insemination (IUI). Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/intrauterine-insemination/about/pac-20384722