| "Helping women track their ovulation in a smarter way" | 
Baarmoederfibromen zijn goedaardige tumoren van glad spierweefsel die op basis van hun locatie worden ingedeeld als intramuraal, submucosaal, subserosaal of gesteeld. Intramurale fibromen komen het vaakst voor. Submucosale fibromen zijn minder gebruikelijk, maar kunnen meer invloed hebben op klachten en vruchtbaarheid. Als je zwanger probeert te worden, kan de diagnose van een fibroom overweldigend voelen. Daarom leggen we het stap voor stap uit.
Baarmoederfibromen zijn goedaardige (niet-kankerachtige) gezwellen van het spierweefsel van de baarmoeder en behoren tot de meest voorkomende tumoren in het kleine bekken bij vrouwen. Volgens een systematische review uit 2017 over de epidemiologie van fibromen kan bij maximaal 80% van de vrouwen vóór de leeftijd van 50 jaar een fibroom ontstaan. Veel fibromen veroorzaken nooit klachten. Als je weet welk type fibroom je hebt, kun je beter begrijpen welke invloed het kan hebben op je klachten, kinderwens en behandelmogelijkheden.
Belangrijkste punten
- De locatie bepaalt de impact: Het type fibroom beïnvloedt of je last kunt krijgen van bloedverlies, druk in het bekken of vruchtbaarheidsproblemen.
- Mogelijke belemmering van de vruchtbaarheid: Submucosale fibromen vervormen de baarmoederholte en kunnen de innesteling van een embryo verstoren.
- Voor de diagnose is beeldvorming nodig: Bij lichamelijk onderzoek kan een vergrote baarmoeder worden vastgesteld, maar een echo van het kleine bekken of een MRI is nodig om het specifieke type, de locatie en de grootte te bepalen.
- Operatieve mogelijkheden kunnen de vruchtbaarheid behouden: Een hysteroscopische of laparoscopische myomectomie is een veelgebruikte ingreep om fibromen te verwijderen terwijl de baarmoeder behouden blijft.
- Omgaan met een onregelmatige cyclus: Door LH te meten met ovulatietesten kun je je ovulatievenster herkennen. Fibromen veroorzaken namelijk vaak onregelmatig bloedverlies, waardoor het lastig kan zijn om cyclusdagen te tellen.
Welke soorten baarmoederfibromen zijn er?
Baarmoederfibromen zijn niet allemaal hetzelfde. Het type wordt bepaald door de plaats waar het fibroom zich in of rond de baarmoeder ontwikkelt. Die locatie beïnvloedt de mogelijke klachten, de invloed op vruchtbaarheid en zwangerschap en de meest passende behandeling. Sommige fibromen blijven in de baarmoederspier, andere groeien de baarmoederholte in, steken naar buiten uit of zitten aan een smalle steel.
Hoe worden fibromen op basis van hun locatie ingedeeld?
Baarmoederfibromen worden ingedeeld op basis van de plek waar ze in de weefsellagen van de baarmoeder groeien. Medische richtlijnen onderscheiden vier hoofdlocaties: in de spierwand, onder het slijmvlies van de baarmoederholte, aan de buitenzijde van de baarmoeder of verbonden via een dunne steel.
Wat wordt bedoeld met het type myoom?
“Myoom” en “leiomyoom van de baarmoeder” zijn formele medische termen voor baarmoederfibromen. Het “type myoom” geeft simpelweg aan op welke plek het fibroom is ontstaan. Die plek bepaalt mede hoe het zich klinisch uit en welk effect het op je lichaam kan hebben. Zorgverleners gebruiken vaak het gestandaardiseerde FIGO-classificatiesysteem om precies te beschrijven waar een fibroom zich bevindt. Zo blijft de benaming in verschillende verslagen consistent.
In de onderstaande tabel worden de vier typen fibromen in één oogopslag vergeleken.
| Kenmerk | Submucosaal | Intramuraal | Subserosaal | Gesteeld |
|---|---|---|---|---|
| Locatie | Steekt uit in de baarmoederholte | In de spierwand van de baarmoeder | Aan de buitenzijde van de baarmoeder | Verbonden via een steel |
| Prevalentie | ~5–10% (minst voorkomend) | ~60–70% (meest voorkomend) | ~20–30% | Ongebruikelijk; meestal een subtype met een steel |
| Belangrijkste klachten | Hevige menstruaties, tussentijds bloedverlies | Hevige menstruaties, druk in het bekken | Druk op de blaas, verstopping | Acute pijn als de steel draait |
| Invloed op de vruchtbaarheid | Grootst (verstoort de innesteling) | Matig (als het fibroom groot is of vervorming veroorzaakt) | Geringe invloed | Geringe invloed (tenzij submucosaal) |
| Mogelijkheid tot verwijdering | Hysteroscopische resectie | Laparoscopische of open myomectomie | Laparoscopische myomectomie | Laparoscopisch losmaken |
Opmerking: de geschatte prevalentie verschilt per onderzoek, omdat veel vrouwen meerdere fibromen hebben en de classificatiemethoden uiteenlopen. De cijfers zijn algemene schattingen en geen exacte prevalentiecijfers voor de bevolking.
Intramurale fibromen: het meest voorkomende type
Hoe ernstig zijn intramurale fibromen?
Intramurale fibromen groeien volledig in de spierwand van de baarmoeder. Hoeveel last je ervan hebt, hangt vooral af van de grootte. Kleine fibromen veroorzaken vaak helemaal geen klachten, terwijl grotere fibromen druk in het bekken en hevigere menstruaties kunnen geven.
Hoe snel groeit een intramuraal fibroom?
De groeisnelheid van een fibroom verschilt sterk per persoon en wordt grotendeels door hormonen beïnvloed. Oestrogeen en progesteron kunnen fibromen tijdens de vruchtbare jaren of aan het begin van een zwangerschap geleidelijk laten groeien.
Bij welke grootte moet een intramuraal fibroom worden geopereerd?
Er bestaat geen vaste grens. Een operatie wordt meestal overwogen als een fibroom zo groot wordt dat het ernstige klachten veroorzaakt, of als het naar binnen drukt en de baarmoederholte zodanig vervormt dat dit de vruchtbaarheid of kwaliteit van leven beïnvloedt.
Kun je zwanger worden met een intramuraal fibroom?
Ja. Veel vrouwen worden op natuurlijke wijze zwanger met kleine intramurale fibromen. Als een fibroom aanzienlijk groeit, kan het de elasticiteit van het baarmoederweefsel of de vorm van de baarmoederholte veranderen. Een specialist kan dit beoordelen en met je bespreken.
Een massa in de baarmoeder: is dat altijd een intramuraal fibroom?
Nee. Een massa is niet altijd een fibroom. Met een echo kan je arts andere oorzaken uitsluiten, zoals endometriumpoliepen, adenomyose of een ander soort gezwel.
Submucosale fibromen: het type dat de vruchtbaarheid het vaakst beïnvloedt
Zijn submucosale fibromen het zorgwekkendste type voor de vruchtbaarheid?
Ja. Submucosale fibromen vormen het grootste risico voor de vruchtbaarheid, omdat ze direct onder het baarmoederslijmvlies groeien en in de open baarmoederholte uitsteken.
Klachten bij submucosale fibromen: bloedverlies en problemen met innesteling
Submucosale fibromen veroorzaken hevige menstruaties en onregelmatig tussentijds bloedverlies. Doordat ze ruimte innemen in de baarmoederholte, kunnen ze de innesteling van een embryo fysiek belemmeren.
Hoe submucosale fibromen het baarmoederslijmvlies beïnvloeden
Een submucosaal fibroom in de baarmoeder verandert de normale structuur van het endometrium. Deze structurele verandering kan rond de bevruchting de bloedtoevoer naar het omliggende baarmoederslijmvlies verminderen, waardoor een succesvolle innesteling moeilijker wordt.
Subserosale fibromen: klachten en risico’s door druk
Hoe ernstig is een subserosaal fibroom?
Subserosale fibromen groeien aan de buitenwand van de baarmoeder en zetten uit in de bekkenholte. Ze vormen zelden een bedreiging voor de vruchtbaarheid, omdat ze het binnenste slijmvlies waar een zwangerschap innestelt niet veranderen.
Klachten bij subserosale fibromen: druk, pijn en de blaas
Als subserosale fibromen groeien, drukken ze tegen nabijgelegen organen in het bekken. Veelvoorkomende klachten zijn vaak moeten plassen, verstopping en een zeurend gevoel in de onderrug.
Vergrote baarmoeder en zogenaamde ‘buikfibromen’
Meerdere of grote subserosale fibromen zijn een belangrijke oorzaak van een vergrote baarmoeder. Als ze bijzonder groot worden, kunnen ze een zichtbare zwelling van de buik veroorzaken. Dit wordt informeel soms een ‘buikfibroom’ of ‘fibroombuik’ genoemd.
Gesteelde fibromen: verbonden via een steel
Klachten bij gesteelde fibromen: torsiepijn en risico’s
Gesteelde fibromen hangen via een smalle steel aan de buiten- of binnenzijde van de baarmoeder. Het belangrijkste risico is torsie: de steel draait dan om, waardoor de eigen bloedtoevoer wordt afgesloten. Dit veroorzaakt plotselinge, scherpe buikpijn waarvoor met spoed medische hulp nodig is.
Hoe verschillen gesteelde fibromen van andere typen?
Gesteelde fibromen zitten niet in een wand, maar hangen via hun steel in de bekken- of baarmoederholte. Hun invloed op de vruchtbaarheid is meestal gering, tenzij de steel aan de binnenzijde vastzit (een gesteeld submucosaal fibroom). Dan zijn de risico’s van vervorming van de baarmoederholte vergelijkbaar met die van gewone submucosale fibromen.
Welk type fibroom geeft de meeste reden tot zorg?
- Submucosaal: Het zorgwekkendst voor de vruchtbaarheid, omdat vervorming van de baarmoederholte de innesteling van een embryo kan verstoren.
- Submucosaal & intramuraal: Het zorgwekkendst bij hevig bloedverlies, doordat het oppervlak van het baarmoederslijmvlies groter wordt.
- Subserosaal: Het zorgwekkendst bij druk in het bekken, omdat dit aandrang om te plassen en zwelling van de buik kan veroorzaken.
- Gesteeld: Het zorgwekkendst bij acute pijn vanwege het risico dat de steel draait.
Welke invloed hebben verschillende fibromen op je menstruatie?
- Submucosaal: Veroorzaakt hevige, langdurige menstruaties en onvoorspelbaar tussentijds bloedverlies.
- Intramuraal: Vergroot het bloedverlies en kan de menstruatieduur verlengen doordat het volume van de baarmoederwand toeneemt.
- Subserosaal: Heeft weinig invloed op het bloedverlies, omdat de fibromen naar buiten toe in het bekken groeien.
- Gesteeld: De invloed op de menstruatie hangt af van de vraag of de basis aan de binnen- of buitenzijde vastzit.
Fibromen tijdens de zwangerschap: complicaties en bevalling
Hoe fibromen zich na de bevruchting gedragen
Tijdens de zwangerschap kunnen verhoogde hormoonspiegels sommige fibromen laten groeien, terwijl andere gelijk blijven of kleiner worden. Het geruststellende is dat de meeste zwangerschappen ook met fibromen zonder problemen verlopen.
Zwangerschapscomplicaties en aandachtspunten bij de bevalling
In sommige gevallen kan plaatselijke, pijnlijke degeneratie optreden als een fibroom tijdens snelle groei in de zwangerschap te groot wordt voor zijn bloedtoevoer. Fibromen dicht bij de baarmoederhals kunnen het geboortekanaal fysiek blokkeren of de ligging van de foetus veranderen, waardoor een geplande keizersnede nodig kan zijn.
Waardoor ontstaan verschillende soorten fibromen?
Fibromen groeien meestal wanneer de baarmoederspier gevoelig is voor oestrogeen en progesteron. Erfelijke aanleg en normale celveranderingen spelen eveneens een rol. Oestrogeen en progesteron stimuleren tijdens de vruchtbare jaren de groei van glad spierweefsel. Zwarte vrouwen krijgen vaker fibromen en vaak al op jongere leeftijd. Deze ongelijkheid is nog steeds onderwerp van medisch onderzoek.
Hoe worden baarmoederfibromen vastgesteld?
Artsen stellen fibromen vast met drie gebruikelijke medische stappen:
- Bekkenonderzoek: Een arts onderzoekt handmatig of de baarmoeder vergroot is of structurele afwijkingen vertoont.
- Echo van het kleine bekken: Beeldvorming met geluidsgolven maakt de structuur van fibromen zichtbaar en meet hun afmetingen.
- MRI-scan: Magnetische resonantiebeeldvorming geeft duidelijke dwarsdoorsneden waarmee complexe intramurale of submucosale fibromen vóór een operatie in kaart kunnen worden gebracht.
Kunnen fibromen het volgen van de ovulatie beïnvloeden?
Fibromen verhinderen niet dat je eierstokken eicellen vrijgeven en verstoren de hormoonproductie van je lichaam niet. Hevig bloedverlies of onregelmatig bloedverlies door submucosale en intramurale fibromen kan het echter lastig maken om cyclusdag 1 te herkennen.
Door easy@Home-ovulatieteststrips samen met de Premom-app te gebruiken, kun je de werkelijke stijging van het luteïniserend hormoon (LH) rechtstreeks volgen. Door te zien hoe je LH stijgt en piekt, kun je je vruchtbare periode herkennen, ook als de momenten van bloedverlies onvoorspelbaar zijn. Met de kwantitatieve meting van Premom verschijnt je LH als een getal in een grafiek. Zo kun je de stijging en piek herkennen, zelfs wanneer spotting of hevig bloedverlies een kalender onbruikbaar maakt.
Als je piekwaarden laag zijn of je meer dan één stijging ziet, legt de Premom-gids over waarom pieken van ovulatietesten laag kunnen zijn uit wat dit kan betekenen.
Volgende stappen
Je kunt grip houden op je timing door je cyclus dagelijks bij te houden. De Premom-app in combinatie met easy@Home-ovulatieteststrips helpt je de LH-stijging te volgen en nauwkeurige ovulatiegegevens met je arts te delen. Als je deskundig advies wilt over fibromen en vruchtbaarheid, biedt Premom ook online consulten met vruchtbaarheidsspecialisten.
Belangrijke termen uitgelegd
- Baarmoederfibromen: Niet-kankerachtige tumoren van glad spierweefsel die in of op de baarmoederwand groeien.
- Leiomyoom: De formele medische naam voor een goedaardig baarmoederfibroom.
- Submucosaal fibroom: Een fibroom dat onder het binnenste slijmvlies groeit en rechtstreeks in de baarmoederholte uitsteekt.
- Intramuraal fibroom: Een fibroom dat volledig in de spierwand van de baarmoeder ligt.
- Subserosaal fibroom: Een fibroom aan de buitenwand van de baarmoeder dat zich in de bekkenholte uitbreidt.
- Gesteeld fibroom: Een fibroom dat via een dunne, steelvormige verbinding aan de baarmoederwand vastzit.
- Myomectomie: Een operatie waarbij fibromen worden verwijderd en het overige baarmoederweefsel behouden blijft.
References
